VIÊM ĐẠI TRÀNG

1. Viêm đại tràng là gì?

Viêm đại tràng là tình trạng viêm nhiễm hoặc tổn thương lớp niêm mạc của đại tràng (ruột già), có thể khu trú ở một đoạn hoặc lan rộng toàn bộ đại tràng. Khi lớp niêm mạc này bị tổn thương, chức năng hấp thu nước và vận chuyển phân bị rối loạn, dẫn đến các triệu chứng tiêu hóa kéo dài. 

Bệnh có thể diễn tiến cấp tính hoặc mạn tính. Nếu không được điều trị kịp thời, viêm đại tràng có thể kéo dài, tái phát nhiều lần và ảnh hưởng đáng kể đến chất lượng cuộc sống, thậm chí gây biến chứng nguy hiểm như xuất huyết hoặc thủng đại tràng.

2. Triệu chứng viêm đại tràng

Viêm đại tràng có biểu hiện khá đa dạng, tùy thuộc vào nguyên nhân và mức độ tổn thương, nhưng thường gặp nhất là các triệu chứng sau:

2.1. Đau bụng

Đây là triệu chứng điển hình, thường là đau âm ỉ hoặc đau quặn từng cơn ở vùng bụng dưới hoặc dọc theo khung đại tràng. Cơn đau thường tăng trước khi đi tiêu và giảm sau khi đại tiện. 

2.2. Rối loạn đại tiện

Người bệnh có thể gặp:

• Tiêu chảy nhiều lần trong ngày, phân lỏng, có thể kèm nhầy hoặc máu
• Táo bón với phân khô, cứng
• Hoặc xen kẽ giữa tiêu chảy và táo bón

Một số trường hợp có cảm giác mót rặn hoặc đi tiêu không hết.

2.3. Đầy bụng, chướng hơi

Do rối loạn tiêu hóa và tăng sinh hơi trong ruột, người bệnh thường cảm thấy bụng căng tức, khó chịu, trung tiện nhiều.

2.4. Triệu chứng toàn thân

Ở một số trường hợp nặng, người bệnh có thể có:

• Mệt mỏi, suy nhược
• Sụt cân
• Sốt nhẹ (trong viêm nhiễm cấp)

3. Nguyên nhân viêm đại tràng

Viêm đại tràng có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm:

3.1. Nhiễm khuẩn và ký sinh trùng

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất, thường liên quan đến ăn uống không đảm bảo vệ sinh, thực phẩm nhiễm vi khuẩn như Salmonella, Shigella hoặc ký sinh trùng.

3.2. Rối loạn miễn dịch

Một số bệnh viêm đại tràng mạn tính như viêm loét đại tràng liên quan đến rối loạn hệ miễn dịch, trong đó cơ thể tấn công chính niêm mạc ruột.

3.3. Thuốc và yếu tố môi trường

Việc lạm dụng kháng sinh hoặc thuốc có thể làm mất cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột, tạo điều kiện cho vi khuẩn gây bệnh phát triển.

3.4. Chế độ ăn và lối sống

Thức ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng, rượu bia hoặc thói quen ăn uống không điều độ có thể kích thích niêm mạc đại tràng. Ngoài ra, stress kéo dài cũng làm rối loạn nhu động ruột và làm nặng triệu chứng.

4. Ai có nguy cơ mắc bệnh?

Viêm đại tràng có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng thường gặp hơn ở:

• Người có chế độ ăn uống không vệ sinh
• Người thường xuyên căng thẳng, áp lực
• Người có tiền sử nhiễm trùng đường ruột
• Người sử dụng kháng sinh kéo dài

5. Phương pháp chẩn đoán viêm đại tràng

Chẩn đoán viêm đại tràng dựa trên triệu chứng lâm sàng kết hợp với các phương pháp cận lâm sàng để xác định nguyên nhân và mức độ bệnh.

5.1. Nội soi đại tràng

Đây là phương pháp quan trọng giúp quan sát trực tiếp niêm mạc đại tràng, phát hiện viêm, loét hoặc xuất huyết. Sinh thiết có thể được thực hiện để xác định chính xác tổn thương.

5.2. Xét nghiệm

Các xét nghiệm thường được chỉ định gồm:

• Xét nghiệm máu: đánh giá tình trạng viêm và thiếu máu
• Xét nghiệm phân: phát hiện vi khuẩn, ký sinh trùng hoặc máu ẩn
• Các xét nghiệm khác tùy theo chỉ định lâm sàng

6. Điều trị viêm đại tràng

Điều trị viêm đại tràng phụ thuộc vào nguyên nhân và mức độ bệnh. Nguyên tắc điều trị là kiểm soát viêm và cải thiện triệu chứng.

Bác sĩ có thể chỉ định:

• Kháng sinh (trong trường hợp nhiễm khuẩn)
• Thuốc chống viêm
• Thuốc điều hòa nhu động ruột
• Men vi sinh giúp cân bằng hệ vi khuẩn đường ruột

Ngoài ra, người bệnh cần kết hợp điều chỉnh chế độ ăn uống và lối sống để cải thiện chức năng tiêu hóa.

7. Viêm đại tràng có nguy hiểm không?

Viêm đại tràng thường không nguy hiểm nếu được phát hiện và điều trị sớm. Tuy nhiên, nếu kéo dài hoặc không kiểm soát tốt, bệnh có thể gây ra các biến chứng như:

• Mất nước và rối loạn điện giải
• Xuất huyết tiêu hóa
• Thủng đại tràng
• Tăng nguy cơ ung thư đại tràng 

8. Phòng ngừa viêm đại tràng

Việc phòng bệnh chủ yếu dựa vào duy trì lối sống lành mạnh:

• Ăn chín, uống sôi, đảm bảo vệ sinh thực phẩm
• Ăn uống điều độ, không bỏ bữa
• Hạn chế đồ cay nóng, rượu bia
• Giảm stress, ngủ đủ giấc
• Tập thể dục thường xuyên

Thực hiện: BS. Nguyễn anh Trí – Khoa Tiêu hóa

BS.Văn Nhật Minh – Khoa Tiêu hóa